Kullanıcı Oyu: 0 / 5

Yıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değil
 

TİYATRO NEDİR?

Sözlük anlamına baktığımızda tiyatro, çeşitli tiyatro gösterilerinin izleyici önünde oynandığı yere denir. Tiyatro sözcüğü Yunanca’da “seyirlik yeri” anlamına gelen teatron’dan türetilmiş, dilimize İtalyanca’daki teatro sözcüğünden geçmiştir.

Kavramsal anlamıyla ise tiyatro, yaşamdaki olayların sahnede canlandırılması sanatıdır. Kimi zaman tiyatroya “gibi yapma” sanatı da denir. Çünkü tiyatro, insan hayatında olmuş - olabilecek ya da imgesel olayların, belli yerlerde ve yetenekli kişilerce, yine insanlardan oluşan bir izleyici topluluğuna, o an orada oluyormuş gibi canlandırılmasıdır. Buradan hareketle tiyatroya hümanist bir yaklaşımla, “insanı, insana, insanla, insanca anlatma sanatı” demek yanlış olmaz. 

İçinde bu sanatın gösterildiği yapıya tiyatro, burada temsil edilmek üzere hazırlanmış metine ise tiyatro eseri denir. Tiyatro eseri, olayları oluş halinde gösterir. Bu yönüyle tiyatro, konuşma ve eyleme dayanan bir gösteri sanatı olarak da tanımlanabilir. Tiyatro eserlerinde olaylar yazarın ağzından anlatılmaz, eserdeki kişiler tarafından doğrudan doğruya söylenir ve yapılır.

Tiyatro eserinin diğer edebiyat türlerinden en önemli farkı; diğer edebi eserler okumak ve dinlemek için yazılmışken, tiyatro oyununun sahnede seyirci önünde oynanmasıdır. Değer ölçülerini, izleyenin kanaat ve anlayışlarından alır. Göze görünür bir karaktere sahip olması, canlı olarak meydana geliş niteliğiyle toplum psikolojisine hitap eder. Temsil yeri ve eser, tiyatronun edebiyat öğesidir.

Tiyatro metinlerine “oyun”, metinleri yazan kişiye “oyun yazarı” ve oyunu sahnede canlandıran kişilere ise “oyuncu” denir. Ayrıca eserin sahnelenmesinde görev alan sahne amiri, dekor ve kostüm sorumlusu, ışıkçı, suflör gibi diğer yardımcı elemanlar da vardır.

Tiyatro eserlerinde iki temel unsur vardır; Kişiler ve Olaylar. Bu temel öğelerin yanında, oyunculuk, sahne düzeni, ışıklandırma, dekor, kostüm, müzik gibi unsurlarla birlikte bir bütünlük meydana gelir. Bir tiyatro eseri genelde, serim (başlangıç), düğüm (gelişim) ve çözüm (sonuç) bölümlerinden oluşur.

Tiyatroda perde ve sahne olmak üzere iki bölüm vardır;

Perde: Konunun ana parçalarından her biridir.

Sahne: Her perdede kişilerin girip çıkmasıyla oluşan küçük bölümlerdir.

Klasik anlamda tiyatro üç temel türden oluşur;

Trajedi (Tragedya): Hayatın genellikle acı, hüzün ve korku veren yönlerini konu edinerek, izleyenleri olumsuz düşünce ve eylemlerinden uzaklaştırmayı amaçlayan tiyatro türüdür.

Komedi (Komedya): İnsanların ve olayların komik yönlerini ele alan, güldüren, eğlendiren ve aynı zamanda da iğneleyen bir tür tiyatrodur.

Dram: Trajediyle komediyi harmanlayan ve her ikisinin de özelliklerini barındıran bir tiyatro çeşididir. Gerçek hayatı tüm yönleriyle yansıtması sebebiyle, en yaygın olan ve tiyatronun “drama sanatı” olarak adlandırılması sağlayan tiyatro türüdür.

Günümüzde modern bir tiyatro binası başlıca üç bölümden oluşur;

Salon: İzleyicilerin oturarak oyunu izlediği yer (oditoryum).

Sahne: Tiyatro eserinin sergilendiği (oynandığı) yer.

Kulis: Sahnenin iki kenarında ve arkasında çeşitli dekor ve gereçlerin bulunduğu sahne arkası bölüm.

Tiyatroda konuşma türleri de adlandırılmıştır. Kişilerin karşılıklı konuşmasına diyalog, tek başına konuşmasına ise monolog denir. Tirad, kişilerin birbirlerine karşı söyledikleri uzun ve coşkulu sözlerdir.